مصطفى النوراني الاردبيلي

432

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

جلاى ياقوت و زمرد و غيره چيزى مثل آن نيست . خشك باشد يا تر ، چرك و رنگ آهن را بزدايد ، مرجان را بدان جلا دهند . در ادويه محرقه و مجففه و اكاله داخل مىشود ، قطع نزف الدم كند و ضماد آن محلل اورام و ترهل و انتفاخ جلد و مسكن التهاب است و با سفيدى تخم مرغ جهت سوختگى آتش و با موم جهت بواسير نافع استرخاى لثه است و ستون آن دندان را از چرك و زردى پاك كند . مضر عصب ، مصلح آن زعفران و از داخل غير مستعمل است . « 1 » سنباده كه آن در هندى كرند بهتر مىگويند ، سنگى مصنوعى است كه بر آن چاقو و غيره را تيز مىكنند . رنگ سرخ و سفيد و سياه ، ذائقه بى مزه ، مزاج سرد و خشك دو درجه فقط خارجا استعمال مىشود . لثه را قوت مىدهد ، دندان را جلاء مىكند ، ورم را تحليل مىكند ، سوزش را تسكين مىكند ، براى سوزش سوختگى با سفيده تخم مرغ بمالند ، نافع است . با موم براى بواسير نافع است ، براى زخمهاى قديم فايده مىدهد . « 2 » بستان المفردات آن را سرد و خشك دو درجه و براى امراض اعصاب مضر دانسته است . مصلح آن زعفران و بدل آن سنگ سان كه سنگ فشان يا حجر المسن . اينها اين هر دو سنگ را جداگانه و داراى يك تأثير بيان كرده‌اند و بعضى فوائد و خواص ما بين آنها فرق مىكند . سنباده قاطع جريان خون است و زخمها را پر مىكند . « 3 » كتاب همدرد ، اسم طبى آن را ammonia baccifera ذكر كرده است . « 4 » * سنجد عن الرضا عن آبائه عن الحسين بن على عليه السلام قال : دخل رسول اللّه صلى الله عليه و آله على علىّ بن أبى طالب عليه السلام و هو محموم فأمره بأكل الغبيراء . « 1 » عن ابن بكير قال : سمعت أبا عبد اللّه عليه السلام يقول فى الغبيراء : ان لحمه ينبت اللحم و

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 59 . ( 2 ) - المفردات ، ص 367 . ( 3 ) - بستان المفردات ، ص 218 . ( 4 ) - همدرد ، ص 53 . ( 1 ) - عيون الاخبار ، ص 43 ؛ صحيفه الرضا ، ص 34 ؛ مكارم الاخلاق ، ص 200 ؛ كافى ، ج 6 ، ص 361 ؛ عيون ، ص 43 .